Optimisme met een hoopje hoop

Van vooruitgangsgeloof naar vooruitgangskeuze

Vooruitgangsoptimisme heeft een lange geschiedenis. Eeuwenlang was het bijna vanzelfsprekend om te geloven dat kennis, rationaliteit en organisatie automatisch tot een betere toekomst zouden leiden. De Verlichting voedde het idee dat vooruitgang lineair was, maakbaar en onomkeerbaar.

Dat geloof is intussen verdwenen. Oorlogen, ecologische grenzen, financiële crisissen en maatschappelijke polarisatie hebben duidelijk gemaakt dat vooruitgang ook ontsporing kan zijn. Dat groei niet altijd verbetering betekent. En dat systemen kwetsbaarder zijn dan we dachten. Wat overbleef, is geen nieuw optimisme, maar twijfel. En soms: verlamming.
‍

Optimisme zonder belofte

In die context krijgt vooruitgangsoptimisme vandaag een andere betekenis. Het is geen geloof meer dat het vanzelf beter wordt. Het is een bewuste keuze om te blijven handelen zonder garantie.

Die gedachte sluit nauw aan bij Optimisme zonder hoop van Tommy Wieringa. In dat essay maakt hij een scherp onderscheid tussen hoop en optimisme. Hoop wacht op een goede afloop. Optimisme handelt, ook wanneer die afloop onzeker is, of zelfs onwaarschijnlijk.

Optimisme zonder hoop is geen troost. Het is engagement. Geen belofte dat het lukt, wel de beslissing om niet af te haken.
‍

Toch een hoopje hoop

Het gaat niet om de overtuiging dat alles vanzelf goed komt, noch om het vasthouden aan een eindbeeld dat zekerheid belooft. Eerder om een bescheiden, maar hardnekkig vertrouwen dat inspanning zinvol blijft. Dat leren iets oplevert, zelfs wanneer het resultaat nog niet zichtbaar is. Dat beweging, hoe voorlopig ook, beter is dan stilstand.

Zoals de uitspraak het samenvat: “Op het einde komt het altijd goed, en anders is het niet het einde.” Laat het een uitnodiging zijn om onderweg verantwoordelijkheid te blijven nemen.

Dat is geen illusie. Geen garantie op succes. Wel de bereidheid om te blijven handelen, ook wanneer het verhaal nog niet af is.
‍

De plek waar het kan of moet lukken

Dat spanningsveld is exact waar Moet Lukken zich positioneert. Niet als verkoper van snelle oplossingen of lineaire veranderverhalen. Ook niet als cynische toeschouwer die complexiteit verwart met onmacht.

Moet Lukken vertrekt vanuit een nuchtere vaststelling: organisaties zijn complex, verandering is weerbarstig en leiderschap vraagt keuzes zonder volledige duidelijkheid. Vooruitgang ontstaat niet uit zekerheid, maar uit verantwoordelijkheid.

Vooruitgangsoptimisme betekent hier:

• durven kiezen zonder alles te controleren,
• blijven bewegen zonder naïef te worden,
• verantwoordelijkheid nemen zonder valse hoop te verkopen.
  ‍

Optimisme als werkwoord

In die zin is vooruitgangsoptimisme geen emotie, maar een attitude. Het zit in hoe leiders spreken over onzekerheid, in hoe teams omgaan met weerstand, en in hoe organisaties blijven investeren in ontwikkeling, ook wanneer de uitkomst niet vastligt.

Vanuit de vastberadenheid om onderweg het juiste te blijven doen.

{{opvallende-cta}}

‍